Een kachel die rookt of stinkt heeft bijna altijd een van drie oorzaken: te weinig trek, een verbranding die niet schoon verloopt, of een lekkende afdichting. De volgorde waarin u controleert maakt het verschil. Begin bij wat u zelf kunt zien en ruiken, en laat alles wat met het rookkanaal of de installatie te maken heeft aan een vakman.

Kachel rookt naar binnen: eerst de trek controleren

Rook die de kamer in komt bij het openen van de deur of tijdens het stoken is meestal een trekprobleem. Een verstopt rookkanaal is dan de eerste verdachte: een vogelnest, specie of stenen in de schoorsteen laten te weinig trek over. Dat merkt u vaak plotseling, bijvoorbeeld na een periode dat de kachel niet gebruikt is.

Zet bij rookoverlast de deur niet open om de kachel “wat lucht te geven” zolang de oorzaak onbekend is. Doof het vuur, ventileer en laat het kanaal controleren. Na het doven kan koolmonoxide ontstaan, dus ventileer direct. Een CO-melder aan het plafond bij de kachel of haard hoort daarbij.

Is het kanaal vrij en rookt het toch? Dan ligt het vaak aan de situatie rond het kanaal: een schoorsteen die lager uitkomt dan de nok of een omgevingsfactor als gesloten ventilatieroosters. Dat zijn grensgevallen waarvoor u een schoorsteenspecialist nodig hebt, geen gokwerk met een andere kachelpijp.

Kachel stinkt: nat hout, behandeld hout of roetaanslag

Een scherpe, zure of chemische geur komt meestal uit de brandstof. Vochtig hout rookt en geeft weinig warmte, en het vervuilt kanaal en omgeving. Als vuistregel geldt schoon, onbehandeld hout met een vochtgehalte van maximaal ongeveer 18-20%, droog minimaal twee seizoenen onder een afdak.

Stookt u ook oude planken, kozijnresten of pallets mee? Gebruik geen geverfd of verlijmd hout en geen gecreosoteerde materialen. Die geven niet alleen stank, ze laten ook aanslag achter in het rookkanaal.

Een muffe geur die vooral opkomt als de kachel koud is, wijst vaak op roetaanslag en creosoot in kachelpijp of schoorsteen, die vocht uit de lucht optrekt. Dat is een signaal om te laten vegen, niet om een geurverfrisser neer te zetten.

Glas, aanslag en vlam: zo ziet u wat er mis is met de verbranding

Zwart aangeslagen glas, een traag smeulend vuur en veel rook uit de pijp horen bij elkaar: de verbranding is onvolledig. Dat komt door nat hout, te weinig verbrandingslucht of te weinig trek. Een te krachtige kachel kiezen “voor de zekerheid” leidt ook tot smoren, onvolledige verbranding, roetaanslag en oververhitting. Een kachel die te groot is voor de ruimte draait vaak op een laag vuur en stinkt dan juist meer.

Let daarbij op wat u eerst veranderde. Pas nieuw hout gekocht, pas een nieuwe stookgewoonte, pas de ventilatie dichtgezet? De oorzaak zit meestal in de laatste verandering.

Wat u zelf doet en wat een vakman doet

Zelf doet u de dingen die buiten het rookkanaal en de installatie vallen. Een lekkende deur is zo’n punt. Test het sluitlint met een velletje papier tussen deur en frame: sluit de deur en trek het papier eruit. Voelt u nauwelijks weerstand, dan moet het lint worden vervangen; bij veel moderne kachels kunt u eerst de sluiting bijstellen. Controleer pakkingen en binnenwerk elke drie maanden op scheurvorming.

Het rookkanaal laat u vegen door een vakman. Brandweer Nederland adviseert de schoorsteen minimaal jaarlijks te laten vegen, door een bedrijf dat is aangesloten bij de Algemene Schoorsteenvegers Patroons Bond (ASPB). Een landelijke wet die particulieren hiertoe verplicht bestaat niet, maar verzekeraars stellen er wel eisen aan, en die verschillen per maatschappij en polis. Veel opstalvoorwaarden bevatten het jaarlijks vegen, soms met de eis van een ASPB-veger, dus bewaar het veegbewijs of de nota. Controleer dit in uw eigen polis.

Bij een pelletkachel geldt hetzelfde principe met eigen onderhoud: een goed onderhouden pelletkachel haalt volgens Labelcert rendementen tot 90%, terwijl het rendement bij een verwaarloosde kachel tot 10 tot 20% kan dalen. Dat cijfer heeft bij de bron zelf geen onderbouwing, zie het als indicatie. Schrijf voor de reinigingsfrequentie de handleiding van uw merk aan; die verschilt per merk, en op het forum staan subforums per pelletkachelmerk waar gebruikers ervaringen delen.

Uw vraag stellen op het forum

Komt u er niet uit? Op het forum vindt u gebruikers met ervaring per kacheltype: houtkachels, gaskachels, rookkanalen en meer. De kachelwinkels per regio helpen u verder als u een veger of monteur zoekt. Het forum vraagt dat u uw vraag zo duidelijk mogelijk uitlegt om een goed antwoord te kunnen verwachten. Noem dus merk en type, soort brandstof, wanneer het begon en wat u al probeerde.

Zie het forum als ervaringen van gebruikers, niet als keuring. Voor veiligheid en installatie schakelt u altijd een erkend installateur of schoorsteenspecialist in. Bekijk ook de nieuwste forumtopics en reacties voor vergelijkbare gevallen, en de kachelgids over warmtebronnen als u twijfelt of uw kachel wel bij de woning past.

Veelgestelde vragen

Waarom rookt mijn kachel naar binnen?

Meestal is er te weinig trek, bijvoorbeeld door een verstopt rookkanaal met een vogelnest, specie of stenen. Doof het vuur, ventileer en laat het kanaal controleren door een schoorsteenspecialist.

Waarom stinkt mijn kachel naar chemicaliën?

Vaak komt dat door behandeld hout. Gebruik geen geverfd of verlijmd hout en geen gecreosoteerde materialen. Stook alleen schoon, onbehandeld hout met een vochtgehalte van maximaal ongeveer 18-20%.

Is schoorsteenvegen verplicht?

Er is geen landelijke wet die dat voor particulieren verplicht, maar verzekeraars stellen er wel eisen aan. Controleer uw opstalvoorwaarden en bewaar het veegbewijs.