Kachel onderhoud komt neer op drie dingen: u houdt de verbranding schoon, u controleert de afdichting en u laat het rookkanaal minimaal één keer per jaar vegen. De rest hangt af van uw type kachel en van wat de handleiding zegt. Hieronder staat per seizoen wat u zelf doet en wat u aan een vakman overlaat.

Onderhoud kachel per seizoen: wat doet u wanneer?

Voor het stookseizoen laat u het rookkanaal vegen. Tijdens het seizoen houdt u as, ruit en branderbak bij. Na het seizoen controleert u de afdichting en bergt u de kachel schoon op. Zo voorkomt u dat roet en creosoot (een kleverige teerlaag uit rook die in het kanaal blijft hangen) zich opstapelt.

Houd één regel aan: bij twijfel gaat de handleiding van uw eigen kachel voor. Fabrikanten verschillen in wat u zelf mag openmaken, en een verkeerd gedemonteerd binnenwerk kan de garantie kosten.

Wat doet u zelf en wat laat u doen?

Zelf doet u het oppervlakkige werk: as verwijderen, de ruit reinigen, deurrubbers testen en bij een pelletkachel de branderbak schoonmaken. Een vakman doet het werk dat veiligheid raakt: het hele rookkanaal vegen, een pelletkachel van binnen reinigen, en bij een gaskachel alles rond waakvlam, ontsteking en ventilator.

Op de pelletkachel lopen de adviezen uiteen. Een Belgisch bedrijf adviseert elke week de kachelruit en branderbak zelf te reinigen en het volledige onderhoud elk jaar of na 1200 branduren door een professionele dienst te laten doen. Volg ook hier het schema uit uw handleiding. Staat uw merk niet in de handleiding vermeld, vraag het dan in het forum met alle subforums, waar per pelletkachelmerk een eigen plek is.

Hoeveel as laat u liggen en hoe lang laat u de kachel afkoelen?

Laat altijd een laagje as op het stookrooster liggen. Het isoleert het rooster en houdt de gloed vast, zodat een nieuw vuur sneller op gang komt. Over de dikte spreken bronnen elkaar tegen: de een noemt 2 tot 3 cm, de ander 1 tot 2 cm.

Ook de afkoeltijd verschilt: een bron zegt minstens 12 uur, een andere 24 uur. De juiste hoeveelheid hangt samen met de bouw van uw kachel, zoals de vorm van de stookbodem en de luchttoevoer. Kijk dus in de handleiding en ga bij twijfel uit van de voorzichtigste waarde: laat de kachel volledig afkoelen voordat u de as eruit haalt. Gooi hete as nooit in een kunststof bak.

Sluitlint en pakkingen controleren

Een kachel die lucht lekt, brandt ongecontroleerd en rookt sneller. De test van het sluitlint (ook wel deurkoord) is eenvoudig: klem een velletje papier tussen deur en frame, sluit de deur en trek het papier eruit. Voelt u nauwelijks weerstand, dan moet het lint worden vervangen. Bij veel moderne kachels kunt u eerst de sluiting bijstellen.

Een bron raadt aan pakkingen en binnenwerk elke drie maanden te controleren op scheurvorming. Scheurt de vermiculiet (het lichte isolatiemateriaal van de binnenplaten) of valt het uiteen, dan is vervanging nodig voordat het staal erachter oververhit raakt.

Schoorsteen vegen: is het verplicht en wat kost het?

Er is geen landelijke wet die particulieren verplicht de schoorsteen jaarlijks te laten vegen. Verzekeraars stellen er wel eisen aan, en die verschillen per maatschappij en polis. Veel verzekeraars hebben het jaarlijks laten vegen in de opstalvoorwaarden staan, sommige eisen een veger die is aangesloten bij de ASPB (Algemene Schoorsteenvegers Patroons Bond). Bewaar daarom de nota als veegbewijs: kunt u geen jaarlijkse veegbeurt aantonen, dan kan de verzekeraar zich beroepen op onvoldoende voorzorg.

Brandweer Nederland adviseert de schoorsteen minimaal jaarlijks te laten vegen en een ASPB-bedrijf te kiezen. Voor een houtkachel is een keer per jaar het gangbare advies, bij voorkeur voor het stookseizoen. Een bron noemt twee keer per jaar bij intensief stoken, en twee keer per jaar voor een cv-houtkachel of houtketel. Laat daarbij het hele traject vegen: de kachelpijp en de eerste bocht vervuilen het snelst. Bij gas of olie is eens per twee jaar vaak voldoende.

Een bron noemt voor een standaard rookkanaal rond de 75 euro voor het complete kanaal, niet per meter, en waarschuwt voor partijen die veel meer rekenen. Dat artikel is niet recent, dus vraag altijd vooraf een prijs. Checklist: controleer uw polisvoorwaarden en bel bij twijfel uw verzekeraar.

Pelletkachel onderhoud: wat kost een servicebeurt?

De jaarlijkse servicebeurt door een vakman kost volgens bronnen 100 tot 250 euro, afhankelijk van merk, regio en complexiteit van het toestel. Andere bronnen noemen 100 tot 250 euro, afhankelijk van merk, regio en complexiteit van het toestel. Zoekt u onderhoud voor een pelletkachel in een bepaalde regio, bijvoorbeeld Zuid-Holland, of voor een specifiek merk zoals Nestor Martin, vraag dan na of de monteur dat merk kent. Ervaringen met monteurs en vegers deelt u het beste via de nieuwste forumtopics.

Verwaarlozing kost rendement. Behandel dat getal dus als indicatie.

Wat vertellen glas, roet en geur over uw kachel?

Een zwart, dichtgeslibd glas wijst meestal op te weinig lucht of vochtig hout. Het gebruik van schoon, onbehandeld hout met een vochtgehalte van maximaal ongeveer 18 tot 20 procent is de eerste maatregel. Geverfd of verlijmd hout en gecreosoteerde materialen horen niet in de kachel.

Ook een te krachtige kachel veroorzaakt problemen: een te groot vermogen leidt tot smoren, onvolledige verbranding, roetaanslag en oververhitting. Trekt de kachel slecht, dan kan het kanaal verstopt zijn door een vogelnest, specie of stenen. Plaats een CO-melder aan het plafond en ventileer direct na het doven van het vuur, want er kan koolmonoxide ontstaan. Zet een emmer zand naast de kachel en gebruik nooit benzine of spiritus bij het aansteken. Vermoedt u een lek of verstopping, laat dan een erkend installateur of schoorsteenspecialist komen.

Wilt u eerst weten of uw kachel wel bij uw woning past, lees dan de kachelgids: daar staat dat de beste kachel voor jouw situatie bestaat, niet de beste kachel in het algemeen.

Veelgestelde vragen

Hoe vaak moet ik mijn houtkachel laten vegen?

Minimaal één keer per jaar, bij voorkeur voor het stookseizoen. Stookt u intensief of heeft u een cv-houtkachel, dan wordt twee keer per jaar genoemd.

Is schoorsteenvegen verplicht?

Er is geen landelijke wet voor particulieren, maar verzekeraars stellen eisen die per polis verschillen. Bewaar de nota als bewijs.

Wanneer vervang ik het sluitlint?

Als de papiertest geen weerstand geeft: papier tussen deur en frame, deur dicht, papier eruit trekken. Bij moderne kachels kunt u eerst de sluiting bijstellen.